Głos skopiowany przez AI trafił do sądu. Druga rozprawa w sprawie Jarosława Łukomskiego

15 czerwca w Warszawie odbyła się kolejna rozprawa dotycząca bezprawnego wykorzystania głosu lektora Jarosława Łukomskiego przy użyciu technologii sztucznej inteligencji. Choć posiedzenie miało przybliżyć finał postępowania, sąd nie wydał jeszcze ostatecznego rozstrzygnięcia. Powodem odroczenia sprawy jest brak kompletnej opinii biegłego powołanego w tym postępowaniu. Kolejna rozprawa została wyznaczona na 21 sierpnia 2026 roku o godz. 9:00 w Warszawie. Stanowisko Koalicji Organizacji Związek Artystów Scen Polskich, Związek Zawodowy Twórców Dubbingu, Związek Zawodowy Aktorów Polskich, w obronie aktorów głosowych i dubbingowych oraz lektorów  TUTAJ.    Sprawa Jarosława Łukomskiego od miesięcy budzi duże zainteresowanie środowiska twórców, aktorów głosowych, lektorów i prawników. Dotyczy bowiem jednego z najważniejszych pytań, jakie pojawiły się wraz z dynamicznym rozwojem sztucznej inteligencji: czy i na jakich zasadach można wykorzystywać cyfrowe modele głosu osoby wykonującej zawód lektora, aktora lub twórcy? Według informacji przekazywanych przez środowisko twórców głos Jarosława Łukomskiego miał zostać wykorzystany bezprawnie i bez jego zgody w materiale reklamowym przygotowanym z użyciem technologii AI. To właśnie ten przypadek stał się jednym z najgłośniejszych przykładów problemu, z którym coraz częściej mierzą się osoby zawodowo posługujące się głosem. Postępowanie ma istotne znaczenie nie tylko dla samego lektora, ale również dla całej branży kreatywnej. Jego wynik może stać się ważnym punktem odniesienia dla przyszłych standardów ochrony głosu, wizerunku, dóbr osobistych oraz artystycznego wykonania w czasach, gdy technologia pozwala na coraz dokładniejsze tworzenie syntetycznych kopii ludzkiego głosu. Sprawa jest także ważnym elementem szerszej debaty prowadzonej przez środowisko twórców pod hasłem „Mój głos. Moja własność”. Inicjatywę wspierają m.in. Związek Artystów Scen Polskich, Związek Zawodowy Twórców Dubbingu oraz Związek Zawodowy Aktorów Polskich. Organizacje te podkreślają, że głos jest nie tylko narzędziem pracy, ale również istotnym elementem tożsamości człowieka. Przedstawiciele koalicji domagają się wprowadzenia jasnych zasad korzystania z głosu w systemach sztucznej inteligencji. Wśród najważniejszych postulatów znajdują się: obowiązek uzyskania zgody na wykorzystanie głosu przez narzędzia AI, pełna transparentność źródeł danych używanych do trenowania modeli, przejrzyste systemy wynagradzania za użycie głosu oraz prawo do usunięcia danych głosowych z baz i systemów sztucznej inteligencji. Twórcy zwracają również uwagę na potrzebę skutecznych mechanizmów odpowiedzialności za naruszenia praw wykonawców. Ich zdaniem rozwój technologii powinien odbywać się z poszanowaniem praw człowieka, zasad etyki i uczciwej współpracy z artystami, a nie kosztem osób, których talent, dorobek i rozpoznawalny głos stają się podstawą działania cyfrowych narzędzi. Koalicja podkreśla, że nie sprzeciwia się samej technologii. Sprzeciw budzi natomiast wykorzystywanie sztucznej inteligencji w sposób naruszający prawa, godność oraz ekonomiczne interesy twórców. W ocenie środowiska aktorów, lektorów i dubbingowców konieczne jest stworzenie takich regulacji, które będą wspierać producentów korzystających z pracy ludzi, a nie zastępować ich cyfrowymi odpowiednikami generowanymi bez zgody i wynagrodzenia. Kolejna rozprawa w sprawie Jarosława Łukomskiego odbędzie się 21 sierpnia 2026 roku o godz. 9:00. Do tego czasu środowisko twórców będzie czekać nie tylko na dalszy bieg postępowania, ale również na sygnał, w jakim kierunku może pójść ochrona głosu w erze sztucznej inteligencji. Sprawa pozostaje jednym z najbardziej symbolicznych postępowań dotyczących relacji między prawami twórców a rozwojem nowych technologii. Jej znaczenie wykracza daleko poza jednostkowy spór — dotyczy przyszłości pracy głosem, odpowiedzialności za cyfrowe naruszenia i granic wykorzystania AI w kulturze, reklamie oraz mediach.

Koszalin może stać się miejscem jednego z pierwszych w Europie i zarazem pierwszego w Polsce precedensu dotyczącego ochrony praw twórców w erze sztucznej inteligencji. Firma Mikrofonika, działający od 2003 roku koszaliński bank głosów i producent nagrań lektorskich, złożyła w Sądzie Okręgowym w Warszawie pozew przeciwko przedsiębiorstwu z branży wodno-kanalizacyjnej. Pierwszy o sprawie poinformował portal gk24.pl. Według pozwu firma miała wykorzystać w reklamie internetowej imitację głosu znanego lektora Jarosława Łukomskiego, wygenerowaną przez AI – bez jego wiedzy i zgody. Sprawa jest określana jako pierwszy w Polsce proces dotyczący kradzieży głosu z użyciem technologii deepfake. Pierwszy bank głosów w Polsce reaguje na nadużycia AI Mikrofonika była pionierem na rynku: jako pierwszy bank głosów w Polsce i jeden z pierwszych w Europie stworzyła bazę liczącą dziś ponad 500 profesjonalnych lektorów, oferując nagrania m.in. do reklam, audiobooków i szkoleń. Właściciel firmy, Tomasz Bartos, powołał również projekt VO+AI, którego cele obejmują: budowę własnego silnika głosowego opartego na sztucznej inteligencji, promowanie zasad „fair-trade” w relacjach klient–lektor, monitorowanie i reagowanie na nielegalne użycie głosów w reklamach i narzędziach AI. W ramach projektu lektorzy powierzają Mikrofonice wyłączną opiekę nad cyfrową wersją swojego głosu i mają być informowani o każdym jego wykorzystaniu. Reklama z głosem, którego… nikt nie nagrał W maju 2025 roku do Jarosława Łukomskiego trafił link do reklamy przenośnej oczyszczalni ścieków. Lektor rozpoznał w niej swój głos, choć – jak podkreślił – w nagraniu nigdy nie uczestniczył. Spot reklamowy emitowany był od listopada 2024 r. w mediach społecznościowych. Według Mikrofoniki jego głos został wygenerowany przez algorytm AI na podstawie próbek dostępnych w internecie, a pozwana spółka – zamiast legalnie zamówić nagranie – zdecydowała się na stworzenie syntetycznej imitacji. Tomasz Bartos nie kryje oburzenia: firma osiąga rocznie blisko 30 mln zł przychodu, a mimo to „zamiast zapłacić lektorowi za usługę, postanawia wygenerować sobie ten głos za darmo – nie wiadomo gdzie i nie wiadomo jak”. Ugody nie będzie. Sprawa trafia do sądu Po zgłoszeniu sprawy Mikrofonika: zabezpieczyła dowody, wezwała spółkę do zaprzestania naruszeń, zażądała przeprosin i symbolicznego odszkodowania. Pozwana firma zaprzeczyła zarzutom i odmówiła ugody, argumentując, że „głos nie stanowi wizerunku” i nie podlega ochronie. Mikrofonika nie zgodziła się z tym stanowiskiem. Jej prawniczka Martyna Majewska przypomina, że w UE wizerunek głosowy podlega ochronie znacznie szerzej niż w USA, a propozycja ugody obejmowała m.in. szkolenie z odpowiedzialnego korzystania z narzędzi AI. Ostatecznie sprawa trafiła do Sądu Okręgowego w Warszawie, który jako jedyny w kraju prowadzi wyspecjalizowany wydział ds. własności intelektualnej. Dowody oparte na technologii i ekspertyzach Aby potwierdzić naruszenie, Mikrofonika wykorzystała: narzędzia AI do identyfikacji głosu – które wskazały 98–99% zgodności nagrania z głosem Łukomskiego, ekspertyzy realizatorów dźwięku z czołowych studiów – które uznały głos w spocie za kopię. Sąd będzie musiał rozstrzygnąć, czy w polskim prawie głos człowieka stanowi dobro osobiste – jeśli tak, to jego nielegalne wykorzystanie może naruszać zarówno art. 23 kodeksu cywilnego, jak i ustawę o prawie autorskim oraz przepisy RODO. Dlaczego ta sprawa jest tak ważna? Jarosław Łukomski to jeden z najbardziej rozpoznawalnych polskich lektorów – użyczał głosu m.in. w „Chłopcach z ferajny”, „Helikopterze w ogniu” czy „Milczeniu owiec”. Jego głos to nie tylko znak rozpoznawczy, ale też narzędzie pracy i źródło dochodu. Tomasz Bartos podkreśla, że Mikrofonika mierzyła się już z drobnymi naruszeniami (np. memami), lecz po raz pierwszy chodzi o komercyjną reklamę i duże przedsiębiorstwo. Wyrok w tej sprawie może stać się precedensem, definiującym: czy głos jest traktowany jak dane biometryczne, jakie odszkodowania przysługują lektorom, czy komercyjne klonowanie głosu AI bez zgody jest dopuszczalne. Klonowanie głosu – problem globalny Zjawisko voice-cloning budzi kontrowersje na całym świecie. UE pracuje nad AI Act, który wprowadzi obowiązek oznaczania treści wygenerowanych sztuczną inteligencją. Europejskie prawo rozwija też pojęcie „wizerunku audialnego”, obejmującego barwę głosu i jego indywidualne cechy. W Polsce – jak wskazują prawnicy – brakuje przepisów szczegółowych, co dodatkowo komplikuje postępowanie. A to dopiero początek? Mikrofonika zapowiada, że pozew Łukomskiego nie będzie ostatnim. Firma zamierza bronić każdego lektora współpracującego w ramach projektu VO+AI, bo – jak podkreśla Tomasz Bartos – „AI już weszła pod strzechy” i liczba naruszeń będzie rosnąć. Sprawa ta pokazuje całej branży kreatywnej, że rozwój technologii musi iść w parze z odpowiedzialnością, a głos – jako część tożsamości człowieka – wymaga realnej ochrony.