Art, fot. pixabay - 5 godzin temu
Model rodzicielstwa w Polsce powoli się zmienia. Coraz więcej ojców decyduje się na aktywny udział w opiece nad dzieckiem, korzystając z urlopu rodzicielskiego. Potwierdzają to dane Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z których wynika, że liczba mężczyzn wybierających takie rozwiązanie systematycznie rośnie.
Zmiana jest szczególnie widoczna od kwietnia 2023 roku, kiedy urlop rodzicielski został wydłużony o 9 tygodni. Wprowadzono wówczas zasadę, zgodnie z którą zarówno mama, jak i tata mają po 9 tygodni urlopu, których nie mogą przenieść na drugiego rodzica. Jeśli jedno z rodziców nie wykorzysta swojej części, urlop przepada.
Przed wprowadzeniem tych przepisów ojciec na urlopie rodzicielskim był wciąż rzadkością. Nowe regulacje dały jednak wielu mężczyznom impuls do większego zaangażowania się w codzienną opiekę nad dzieckiem.
Z danych ZUS wynika, że w 2024 roku z urlopu rodzicielskiego skorzystało prawie 42 tys. ojców. W 2025 roku było ich już niemal 57 tys., a tylko od stycznia do maja 2026 roku — około 28 tys. W województwie zachodniopomorskim w pierwszych pięciu miesiącach tego roku na urlop rodzicielski zdecydowało się 750 ojców.
Równi w domu – równi w pracy
Fundacja Share The Care we współpracy z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych prowadzi kampanię informacyjną „Równi w domu – równi w pracy. To się wszystkim opłaca”. Jej celem jest budowanie świadomości, że równość rodzicielska i równość na rynku pracy są ze sobą ściśle powiązane.
Kampania pokazuje, że na partnerskim podziale obowiązków korzystają nie tylko kobiety i mężczyźni, ale także dzieci, pracodawcy, społeczeństwo oraz gospodarka. Większe zaangażowanie ojców w opiekę nad dziećmi może ułatwiać kobietom powrót do aktywności zawodowej, a jednocześnie wzmacniać więź między tatą a dzieckiem.
Ojcowie, którzy wzięli udział w kampanii, podkreślają, że urlop rodzicielski był dla nich ważnym i pozytywnym doświadczeniem.
— Partnerski podział urlopu daje ojcom tę przewagę, by być z dzieckiem od samego początku, gdy najpierw dziecko leży, potem podnosi głowę... mija dosłownie chwila i chodzi. To jest fajne, by w tym uczestniczyć, bo widzimy, jak ten człowiek się zmienia, a na początku dzieje się to bardzo szybko — wspomina Michał Wiśniewski.
Dla wielu mężczyzn urlop rodzicielski oznacza nie tylko możliwość budowania bliskiej relacji z dzieckiem, ale także lepsze zrozumienie codziennych obowiązków związanych z opieką nad maluchem.
— Zdecydowanie zyskałem do tego jeszcze większy szacunek. Z perspektywy czasu widzę też, jak ważne jest systemowe wsparcie tych decyzji. Ogromną rolę w tym, czy ojcowie realnie korzystają z urlopów rodzicielskich, mają postawa pracodawcy i kultura organizacyjna. Tym, którzy mają urlop rodzicielski przed sobą albo wciąż się wahają, życzę odwagi, żeby się jednak zdecydować, bo to doświadczenie, które zostanie z nami na zawsze — podkreśla Mateusz Piórko.
Ojcowski mniej popularny niż wcześniej
Oprócz urlopu rodzicielskiego ojcowie mają również prawo do dwutygodniowego urlopu ojcowskiego. To rozwiązanie funkcjonuje od kilkunastu lat i jest dobrze znane wielu rodzinom. Dane ZUS pokazują jednak, że odsetek mężczyzn korzystających z urlopu ojcowskiego spada.
W 2024 roku zasiłek macierzyński za czas urlopu ojcowskiego pobrało ponad 162 tys. mężczyzn. W 2025 roku było ich około 137 tys., a od stycznia do maja 2026 roku — przeszło 53 tys. Jak wskazuje ZUS, spadku tego nie tłumaczy wyłącznie niższa liczba urodzeń w Polsce.
ZUS przygotował poradnik dla rodziców
Dla przyszłych i obecnych rodziców Zakład Ubezpieczeń Społecznych przygotował specjalny poradnik, który ma pomóc w odnalezieniu się w przepisach dotyczących ubezpieczeń i świadczeń. Publikacja zawiera najważniejsze informacje o tym, jakie świadczenia przysługują rodzicom oraz na jakich zasadach można z nich korzystać.
W poradniku opisano m.in. zasady korzystania z zasiłku macierzyńskiego, zasiłku chorobowego w czasie ciąży oraz zasiłku opiekuńczego przysługującego na opiekę nad chorym dzieckiem.
Publikacja odnosi się do różnych form aktywności zawodowej, takich jak praca na etacie, umowa zlecenia czy prowadzenie własnej działalności gospodarczej. Uwzględnia również mniej typowe sytuacje, z którymi mogą spotkać się rodzice.
Poradnik dostępny jest m.in. na stronie internetowej zus.pl.
Rosnąca liczba ojców korzystających z urlopu rodzicielskiego pokazuje, że opieka nad dzieckiem coraz częściej staje się wspólną odpowiedzialnością obojga rodziców. Choć zmiany zachodzą stopniowo, dane ZUS wskazują wyraźny kierunek: tata na urlopie z dzieckiem przestaje być wyjątkiem, a coraz częściej staje się naturalną częścią rodzinnej codzienności.