Nowe przepisy, już wcześniej nieformalnie uzgodnione z państwami członkowskimi zostały przyjęte 483 głosami za, przy 102 przeciw oraz 67 wstrzymujących się. Rozporządzenie określa, w jakich sytuacjach i w jaki sposób Unia Europejska będzie mogła tymczasowo zawiesić preferencje taryfowe przewidziane w umowie handlowej UE–Mercosur, jeśli wzrost importu będzie szkodził producentom w UE.
Kiedy UE będzie mogła uruchomić „hamulec bezpieczeństwa”?
Zgodnie z przyjętymi zasadami, Komisja Europejska rozpocznie dochodzenie w sprawie zastosowania środków ochronnych, gdy spełnione zostaną jednocześnie dwa warunki:
import wrażliwych produktów rolnych (m.in. drób, wołowina, jaja, owoce cytrusowe, cukier) wzrośnie o 5% względem średniej z trzech lat (to próg niższy niż pierwotnie proponowane 10% rocznie), a ceny importowe będą o 5% niższe od odpowiedniej ceny krajowej w UE.
Mechanizm ma działać szybko i opierać się na jasnych kryteriach, by ograniczyć ryzyko nagłego „zalania rynku” importem tańszych produktów, co mogłoby uderzyć w opłacalność produkcji rolnej w państwach UE.
Kto może zainicjować reakcję?
Wszczęcia dochodzenia nie musi inicjować wyłącznie Komisja. Wniosek mogą złożyć także państwo członkowskie, osoba fizyczna lub prawna reprezentująca daną branżę lub stowarzyszenie działające w imieniu sektora, jeżeli pojawi się ryzyko poważnej szkody dla konkretnej gałęzi rolnictwa.
Dodatkowo Komisja ma obowiązek co najmniej raz na pół roku przedstawiać Parlamentowi Europejskiemu raport oceniający wpływ importu wrażliwych produktów na rynek UE.
„Stabilność i przewidywalność dla rolników”
Gabriel Mato (EPL, Hiszpania), stały sprawozdawca ds. Mercosur, podkreślił, że nowe środki mają zapewnić rolnikom stabilność i przewidywalność, a także wzmocnić monitoring rynku i umożliwić szybszą reakcję w przypadku pojawienia się oznak szkody.
Co dalej?
Kolejny krok to formalne przyjęcie rozporządzenia przez Radę UE, a następnie publikacja w Dzienniku Urzędowym UE. Przepisy zaczną obowiązywać dopiero w momencie, gdy tymczasowa umowa handlowa UE–Mercosur wejdzie w życie.
Dwustronne klauzule ochronne mają być częścią zarówno Umowy o Partnerstwie UE–Mercosur, jak i tymczasowej umowy handlowej. Obie wymagają jeszcze ratyfikacji przez Parlament Europejski. PE zwrócił się też o opinię do Trybunału Sprawiedliwości UE w sprawie zgodności porozumień z traktatami UE. Do czasu rozstrzygnięcia Parlament nie może ich ratyfikować, choć Komisja Europejska może zdecydować o tymczasowym stosowaniu umowy, jeśli co najmniej jeden kraj Mercosur zakończy własny proces ratyfikacyjny.
Nowe rozporządzenie ma więc być „pasem bezpieczeństwa” dla rolnictwa UE – elementem, który ma pozwolić korzystać z korzyści handlu, jednocześnie ograniczając ryzyko destabilizacji europejskiego rynku rolnego.