W województwie zachodniopomorskim zaplanowano kontrolę niemal 350 punktów szczepień. Celem jest weryfikacja faktycznego poziomu zaszczepienia dzieci oraz przygotowanie do wdrożenia elektronicznego systemu rejestracji szczepień, który ma ruszyć jeszcze w tym roku.
– Realizacja tych kontroli to pierwszy krok do pełnej cyfryzacji kart szczepień, które obecnie w zdecydowanej większości prowadzone są w formie papierowej – mówi Małgorzata Kapłan z Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Szczecinie.
Kontrole mają nie tylko ujednolicić system raportowania szczepień, ale również ograniczyć zjawisko ich unikania. Jak ujawnia Rzecznik Praw Pacjenta, niektóre placówki medyczne świadomie nie realizują obowiązkowych szczepień, przechowując dokumentację w sposób utrudniający kontrolę. Rodzice celowo wskazują je jako przychodnie prowadzące opiekę nad dziećmi, by uniknąć szczepień.
– Z naszej oceny wynika, że działania te mogą wskazywać na celowe ukrywanie kart uodpornienia – komentuje Paweł Grzesiewski, dyrektor departamentu prawnego Rzecznika Praw Pacjenta.
Problem ma swoje źródło w przestarzałym systemie: każdemu noworodkowi wystawiana jest papierowa karta szczepień na oddziale noworodkowym, która następnie trafia listem poleconym do wybranej przez rodziców przychodni. Szpitale nie są jednak w stanie zweryfikować, czy wskazana placówka rzeczywiście realizuje szczepienia.
– System powstał 70 lat temu, jest archaiczny i nieszczelny – przyznaje Marek Waszczewski, rzecznik Głównego Inspektoratu Sanitarnego. – Chcemy to zmienić i zbudować system, który pozwoli na śledzenie poziomu zaszczepienia dzieci w czasie rzeczywistym.
W ostatnich latach liczba odmów szczepień dramatycznie wzrosła. W 2023 roku zanotowano ponad 87 tysięcy przypadków unikania obowiązkowych szczepień dzieci – kilkakrotnie więcej niż w poprzednich latach. Efektem są przypadki powrotu chorób zakaźnych, które do niedawna uznawano za niemal wyeliminowane, m.in. błonicy.
GIS przypomina, że nieprzestrzeganie kalendarza szczepień wiąże się z konsekwencjami. Rodzicom grożą upomnienia, a w przypadku braku reakcji – grzywny administracyjne: od 500 zł do nawet 50 tys. zł na osobę.
Każdy punkt szczepień zostanie poinformowany o terminie kontroli. Część dzieci „znika” z systemu – jak informuje GIS – z powodu wyjazdów zagranicznych lub korzystania z prywatnych placówek medycznych, które nie raportują danych do państwowego rejestru.
Nowa e-Karta Szczepień, która ma zostać wdrożona do końca 2025 roku, obejmie również szczepienia obowiązkowe. Obecnie elektroniczny system działa wyłącznie dla szczepień zalecanych.