Straż miejska z szerszymi uprawnieniami. Od 15 września mandaty za kolejne wykroczenia

Zmiana wynika z rozporządzenia ministra spraw wewnętrznych i administracji z 24 sierpnia 2026 roku, opublikowanego 31 sierpnia w Dzienniku Ustaw pod pozycją 1148. Dokument wejdzie w życie 15 września.

Co ważne, rozporządzenie nie tworzy nowych wykroczeń. Rozszerza natomiast listę spraw, w których strażnik będzie mógł zakończyć interwencję mandatem, bez konieczności kierowania wniosku o ukaranie do sądu.

Mandaty za zachowanie na przejazdach kolejowych

Najważniejsza zmiana dla kierowców i innych uczestników ruchu dotyczy wykroczeń opisanych w art. 97a Kodeksu wykroczeń. Strażnicy będą mogli wystawiać mandaty między innymi za:

• objeżdżanie opuszczonych zapór lub półzapór,
• wjazd na przejazd podczas opuszczania zapór albo przed zakończeniem ich podnoszenia,
• wejście lub wjazd na przejazd przy czerwonym sygnale,
• wjazd na torowisko, gdy po jego drugiej stronie nie ma miejsca na kontynuowanie jazdy.

Są to zachowania stwarzające bezpośrednie zagrożenie zarówno dla osoby przekraczającej torowisko, jak i pasażerów nadjeżdżającego pociągu.

Nie każde nieposłuszeństwo zakończy się mandatem

Do katalogu uprawnień strażników dodano również art. 65a Kodeksu wykroczeń. Przepis dotyczy umyślnego niezastosowania się do zgodnego z prawem polecenia funkcjonariusza, jeżeli takie zachowanie uniemożliwia lub istotnie utrudnia wykonanie czynności służbowej.

Nie oznacza to zatem mandatu za każdą sprzeczkę czy różnicę zdań. Podstawą ukarania będzie celowe ignorowanie legalnego polecenia, które utrudnia prowadzoną interwencję.

Energetyki, ochrona małoletnich i zakazane fotografie

Strażnicy miejscy i gminni uzyskają możliwość nakładania mandatów na sprzedawców łamiących przepisy dotyczące napojów z dodatkiem kofeiny lub tauryny. Chodzi przede wszystkim o sprzedaż napojów energetycznych osobom poniżej 18. roku życia.

Nowy katalog obejmie także niewprowadzenie standardów ochrony małoletnich przez zobowiązane do tego podmioty.

Strażnicy będą mogli również reagować mandatowo na złamanie zakazu fotografowania, filmowania lub utrwalania w inny sposób obrazu obiektów objętych zakazem na podstawie ustawy o obronie Ojczyzny. Istotne jest, że chodzi o obiekty odpowiednio oznaczone.

Ochrona powietrza, deratyzacja i zdrowie zwierząt

Rozszerzone kompetencje obejmą także kilka mniej medialnych, ale ważnych dla mieszkańców obszarów. Wśród nich znalazły się:

• nieprzestrzeganie określonych ograniczeń, nakazów lub zakazów wynikających z wojewódzkich programów ochrony powietrza,
• niewywiązywanie się z obowiązków sanitarnych dotyczących nieruchomości, w tym zwalczania gryzoni, insektów i innych szkodników,
• wybrane naruszenia zasad niehandlowego przemieszczania zwierząt domowych,
• niedopełnienie obowiązkowych szczepień ochronnych zwierząt.

Obowiązek utrzymywania nieruchomości w należytym stanie sanitarnym, w tym przeprowadzania deratyzacji, dotyczy właścicieli, posiadaczy i zarządców nieruchomości.

Fotoradary nie wracają do straży miejskiej

Nowelizacja nie przywraca strażom miejskim i gminnym prawa do wystawiania mandatów za przekroczenie prędkości zarejestrowane przez fotoradar. Większość wprowadzanych zmian nie dotyczy zresztą kierowców, lecz porządku publicznego, zdrowia, środowiska, ochrony małoletnich oraz zwierząt.

Od 15 września strażnicy otrzymają więc przede wszystkim możliwość szybszego zakończenia interwencji w sprawach, które już wcześniej były wykroczeniami. Nadal jednak osoba ukarana będzie mogła odmówić przyjęcia mandatu – wówczas sprawa może zostać skierowana do sądu.