Nie żyje Wanda Traczyk-Stawska. Bohaterka Powstania Warszawskiego miała 99 lat

Wanda Traczyk-Stawska przez dziesięciolecia niestrudzenie zabiegała o zachowanie pamięci o powstańcach i cywilnych ofiarach walk o Warszawę. Występowała również w obronie osób słabszych i wykluczonych, przypominając o znaczeniu wolności, pokoju i ludzkiej godności.

„Pączek” – strzelczyni i łączniczka

Urodziła się 7 kwietnia 1927 roku w Warszawie. Podczas niemieckiej okupacji działała w Szarych Szeregach, uczestniczyła w małym sabotażu i akcji „N”.

W Powstaniu Warszawskim, posługując się pseudonimem „Pączek”, służyła jako strzelczyni i łączniczka Oddziału Osłonowego Wojskowych Zakładów Wydawniczych Biura Informacji i Propagandy Komendy Głównej Armii Krajowej. Walczyła w Śródmieściu, na Powiślu i w rejonie Woli. Po kapitulacji trafiła do niemieckiej niewoli. Jej relację zachowało Archiwum Historii Mówionej Muzeum Powstania Warszawskiego.

Nauczycielka i strażniczka pamięci

Po powrocie do Polski ukończyła psychologię na Uniwersytecie Warszawskim. Przez wiele lat pracowała jako nauczycielka w szkole specjalnej, pomagając dzieciom z niepełnosprawnościami.

Równolegle zajmowała się odnajdywaniem powstańczych mogił. Przewodniczyła Społecznemu Komitetowi ds. Cmentarza Powstańców Warszawy i zabiegała o godne upamiętnienie żołnierzy oraz ludności cywilnej. Jej starania przyczyniły się do powstania Izby Pamięci przy Cmentarzu Powstańców Warszawy.

W 2024 roku została uhonorowana Medalem „Opiekun Miejsc Pamięci Narodowej”. Była także Honorową Obywatelką Warszawy oraz laureatką licznych odznaczeń za działalność wojenną, społeczną i edukacyjną. Jej powojenną działalność przypomina Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

„Pamiętajcie, o co żeśmy walczyli”

Do ostatnich lat pozostawała ważnym głosem w debacie publicznej. Apelowała o pokój, solidarność i odpowiedzialność za wspólnotę. Podczas obchodów rocznicy Powstania Warszawskiego mówiła:

„Pamiętajcie o nas, kiedy my odejdziemy. Pamiętajcie, o co żeśmy walczyli”.

Odeszła jedna z najbardziej rozpoznawalnych uczestniczek Powstania Warszawskiego i strażniczek pamięci o jego bohaterach oraz cywilnych ofiarach. Pozostawiła po sobie świadectwo odwagi, służby drugiemu człowiekowi i odpowiedzialności za historię.