Tydzień Profilaktyki Raka Szyjki Macicy. Ten nowotwór nie boli, nie krzyczy – i właśnie dlatego bywa tak groźny

Dlaczego to takie ważne?

Główną przyczyną raka szyjki macicy jest zakażenie wirusem HPV (brodawczaka ludzkiego), szczególnie jego typami wysokiego ryzyka. Wykrycie zmian na wczesnym etapie daje bardzo wysokie szanse na pełne wyleczenie – a kluczem są regularne badania przesiewowe.

NFZ podaje też twarde dane: w 2022 r. diagnozę „rak szyjki macicy” usłyszało prawie 3 tys. Polek, a wśród kobiet, które nie wykonywały cytologii, przeżywalność była wyraźnie niższa (rok po diagnozie ok. 75%, po 5 latach niespełna 50%).

Objawy, których nie wolno bagatelizować

Wczesne stadium często nie daje dolegliwości. Jeśli jednak pojawiają się m.in. krwawienia po stosunku, krwawienia międzymiesiączkowe, obfite upławy czy ból podczas współżycia – to sygnał, by nie zwlekać z wizytą u ginekologa lub położnej.

Bezpłatny program NFZ: cytologia albo test HPV HR – bez skierowania

Program profilaktyki raka szyjki macicy jest dla kobiet w wieku 25–64 lata. Nie potrzeba skierowania – wystarczy umówić się do poradni ginekologiczno-położniczej lub położnej POZ, która realizuje program.

Dwa schematy badań przesiewowych

Schemat tradycyjny: klasyczna cytologia co 3 lata.

Schemat nowy: test HPV HR (wysokiego ryzyka) co 5 lat. Jeśli wynik jest dodatni, z tego samego pobrania wykonywana jest cytologia płynna (LBC) – bez ponownego pobierania materiału.

Jak przygotować się do cytologii (prosto i bez stresu)

NFZ przypomina najważniejsze zasady:

nie stosuj leków dopochwowych przed badaniem,

nie zgłaszaj się w trakcie miesiączki,

nie wykonuj USG przezpochwowego tuż przed pobraniem,

wstrzymaj się od współżycia na 1–2 dni przed badaniem.

Umawianie wizyty – także przez e-rejestrację

Poza rejestracją w placówce lub telefonem, możesz skorzystać z Internetowego Konta Pacjenta (IKP) lub aplikacji mojeIKP. Od 1 stycznia 2026 r. centralna e-rejestracja obejmuje m.in. cytologię.

Województwo zachodniopomorskie. Realizacja w powiatach.

Układ rankingujący. Stan na 1 stycznia 2026 roku.

Zachodniopomorskie: wciąż bada się za mało – a czas działa na naszą niekorzyść

W naszym województwie do wykonania cytologii w programie profilaktycznym uprawnionych było ok. 495 tys. kobiet, a badanie zrobiło nieco ponad 16–17%. To oznacza, że zdecydowana większość nadal odkłada profilaktykę „na potem”.

W Zachodniopomorskiem cytologię w ramach programu można wykonać w 120 poradniach położniczo-ginekologicznych.

Profilaktyka to też szczepienie przeciw HPV – dla dziewczynek i chłopców

To temat, który warto potraktować równie serio. Szczepienia przeciw HPV są zalecane – najlepiej wykonać je przed rozpoczęciem aktywności seksualnej. NFZ przypomina, że szczepienie może chronić przed nowotworami wywoływanymi przez HPV.

Najprostsze podsumowanie?

Rak szyjki macicy nie daje gwarancji „uprzejmego ostrzeżenia”. Dlatego profilaktyka nie jest kolejnym obowiązkiem – jest spokojem na lata.

Jeśli masz 25+ i dawno nie robiłaś badań: umów cytologię albo test HPV HR. A jeśli jesteś rodzicem: zapytaj lekarza POZ o szczepienie HPV dla dziecka.

Zobacz gdzie możesz się zbadać:

Poradnie położniczo-ginekologiczne i położne POZ w Zachodniopomorskiem.

Dowiedz się więcej i zobacz Poradnik Pacjenta:

Jak się chronić przed rakiem szyjki macicy?