Informacja dotycząca polityki plików cookies: Informujemy, iż w naszych serwisach internetowych korzystamy z informacji zapisanych za pomocą plików cookies na urządzeniach końcowych użytkowników. Dalsze korzystanie z naszych serwisów, bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej oznacza, iż użytkownik akceptuje politykę stosowania plików cookies, opisaną w Polityce prywatności. Zamknij.

Żuraw ptak o wielu symbolach

2019-04-10 16:19:00 Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Poznaniu, fot. eWok
Ptak nadziei, szczęścia, budzącej się do życia wiosennej przyrody ale i nadchodzącej jesieni. Symbol wierności, nieśmiertelności, czujności. Kim jest naprawdę tancerz Słońca, aktor zapierający dech w piersiach nie tylko fotografom.

Dumny arystokrata

Żuraw (Grus grus) to jeden z nielicznych ptaków, który uosabia wiele wspaniałych cech. Jego dostojność potęguje nawet środowisko czy pora dnia. Wyobraźcie sobie mglisty poranek, snujący się nad zaspanymi łąkami nieopodal jezior i lasów. I parę żurawi wyłaniającą się z bieli i poruszającą z niezwykłą gracją, dodalibyśmy – jak na dworze królewskim. Rzeczywiście, żuraw to iście królewski ptak, któremu przypisuje się wręcz arystokratyczne maniery, niekoniecznie dobre, jak chociażby zadzieranie dzioba. Wspomniane cechy dostojności i wzniosłości zostały mu nadane z powodu pięknych, wysmukłych kształtów ciała i wytwornych ruchów.

d niepamiętnych czasów żuraw uwieczniany był w sztuce – na obrazach, rzeźbach, ceramice, w opowiadaniach, wierszach czy nawet przysłowiach. A wszystko to z powodu „ludzkich" cech. Spotkałem się nawet z określeniem, że ptak ten, ze względu na swoje zachowanie, wręcz uosabia styl życia towarzyskiego i światowe obycie. By wytłumaczyć przypisywany żurawiowi antropomorfizm, musimy sięgnąć do korzeni starożytnej Grecji i jej mitów.

Wszystko pochodzi od Greków
W literaturze żuraw opisywany jest jako ptak symbolizujący szczęście, dobrobyt, płodność, a także długowieczność. Był nie tylko wysłannikiem wielu bogów, lecz również stanowił ich nieodłączny atrybut. Uwieczniano go wspólnie z Demeter, boginią płodności ziemi i urodzaju, oraz Hermesem, posłańcem bogów, opiekunem podróżnych, wędrowców i pielgrzymów. Pojawienie się nad gospodarstwem żurawia odbierane było jako wróżba zapowiadająca dobry rok, zwiastująca urodzaj zbóż i wszelkich dóbr.

Żuraw należy do ptaków wędrownych, jest wytrwałym lotnikiem i ta jego cecha również została dostrzeżona i wykorzystana w wielu mitach i legendach. W wierzeniach narodów słowiańskich żurawie pełniły rolę przewodników, znających dobrze drogi nad lądami i morzami. Wskazywały właściwy kierunek dla strudzonych wędrowców, były oznaką szczęśliwej i bezpiecznej podróży. To nie wszystko, żurawiom przypisywano także długowieczność, a nawet nieśmiertelność. Postrzegano jako ptaki odprowadzające
dusze zmarłych na miejsce przeznaczenia.

Roztańczony kochanek
Niemal każda strona życia tego niezwykłego ptaka ma swoje odzwierciedlenie w historii i kulturze, również współczesnej. Któż z nas nie widział klucza żurawi, czyli charakterystycznie utworzonej przez migrujące ptaki litery V na niebie. Legenda mówi, że mądry doradca Greków pod Troją uzupełnił alfabet, biorąc klucze żurawi za wzór do stworzenia form i kształtów liter. Z kolei inna greckie podanie tłumaczy powstanie pisma tym, że Hermes, zauroczony kluczami wędrujących żurawi, kreślił ich kształty na
piasku. Od wieków ludzie interesowali się kluczami żurawi, traktując je niczym wróżbę, symbolizującą w starożytności zakończenie wojny czy miły dla wszystkich początek wiosny.

Żuraw jest często spotykanym symbolem w poezji. Wszyscy pamiętamy wiersz Jana Brzechwy „Żuraw i czapla". Jaką cechę charakteru symbolizował w nim nasz bohater? Ponieważ ptaki łączą się w pary na całe życie, żuraw uosabia wierność małżeńską, miłość, a nawet żądzę. W wierszu mamy co prawda do czynienia z jeszcze inną cechą, ale to tylko powód, by do bajek Brzechwy jeszcze raz zajrzeć.

Najbardziej zaskakuje jednak to, że żuraw jest również symbolem… tańca! Do tej pory taniec kojarzył mi się z jednym gatunkiem ptaka, występującym w tytule baletu Piotra Czajkowskiego „Jezioro łabędzie". Kiedy zacząłem się zastanawiać, doszedłem do wniosku, że może faktycznie królem baletu powinien zostać żuraw. A to dlatego, że po przylocie z zimowisk, co następuje wczesną wiosną, para ptaków odgrywa, niczym aktorzy na teatralnych deskach, zadziwiający spektakl.

Taniec godowy żurawi to połączenie niezwykłych ukłonów, podskoków i obejść z rozpostartymi skrzydłami, przypominających objęcia partnerów. Tylko nieliczni mogli obserwować ten zapierający dech w piersiach pokaz. Zawiłości tańca kojarzone były również z labiryntem greckiego Minotaura. Rzekomo taniec, symbolizujący wydostanie się z krętego labiryntu, miał odtworzyć sam Tezeusz po uporaniu się ze stworem. Nazwano go „tańcem Słońca" lub jak sądzą inni – „tańcem żurawia" (gr. geranikos). W Europie przetrwał do XIX wieku w obrzędach religijnych.

Uwiecznić tańczące żurawie na zdjęciu to chyba marzenie każdego fotografa. Jednak nie jest to łatwe, gdyż żuraw to również synonim ostrożności, spostrzegawczości i czujności, a wszystko dlatego, że jest bardzo płochliwy. Kiedyś sam próbowałem podchodzić z aparatem do pary żurawi i proszę mi wierzyć, nie jest to łatwe zadanie. Od tamtej pory zrozumiałem sens starych powiedzeń i porzekadeł: „Czujny jak żuraw" czy też „Stoi jak żuraw na straży". Ze strażą i czujnością wiąże się kolejny starożytny mit. Otóż uważano, że zasypiając na jednej nodze, żuraw w drugiej trzyma kamień. Była ona podkulona i schowana w piórach. Gdy ptak zapadał w sen, kamień upadał na stojącą nogę i budził żurawia. Dzięki temu nasz dzielny wartownik nigdy nie tracił swej czujności. Możemy się nawet doszukać na średniowiecznych herbach i godłach wizerunku żurawia trzymającego ów kamień, z podpisem „Ut alii dormant", co oznacza: „Aby inni odpoczęli".

Hejnał nie Mariacki, lecz żurawi
Żuraw kojarzy mi się z porankiem, deszczem i nadchodzącą wiosną. I rzeczywiście, w literaturze również tak jest postrzegany i taką ma symbolikę. To przecież ptak, który pierwszy wita wschód Słońca. Gdy w pobliżu naszego domu gniazduje para żurawi, wsłuchajmy się w pewien niezwykły i bardzo charakterystyczny odgłos, który wraz z nastaniem świtu obwieszcza światu nadchodzący dzień. Trąbiący głos, zwany klangorem, wydawany jest przez ptaki o poranku, podczas lotu i dalekiej wędrówki, dlatego może symbolizować zarówno nadejście wiosny, jak i niestety nadchodzącą zimę. Ptaki chętnie odzywają się klangorem podczas swoich zlotów i łączenia się w pary. Sygnalizują również donośnym głosem wszystko, co je zaniepokoi (znów czujność!). Dla starożytnych Greków klangor żurawi był z kolei hasłem do siewu i rozpoczęcia żniw. Dla mnie to nieodłączny atrybut naszych wspaniałych łąk i mokradeł.

Czy wiesz, że:

  • Żurawiowi przypisuje się wiele ludzkich cech. Uosabia wierność małżeńską, miłość, czujność, spostrzegawczość, a nawet arystokratyczne maniery i pewną wyniosłość. Zabieg taki nazywamy antropomorfizmem;
  • Prócz rodziny żurawi (Gruidae) rząd żurawiowych (Gruiformes) w Polsce reprezentowany jest przez rodziny chruścieli (Rallidae) oraz dropi (Otididae). Najbardziej rozpowszechnionym gatunkiem z tego rzędu jest widywana na stawach i jeziorach łyska (Fulica atra);
  • Swój charakterystyczny trąbiący i donośny głos, zwany klangorem, żurawie zawdzięczają specyficznej budowie mostka i tchawicy. Podobnie jak w instrumentach dętych tchawica zapętla się i dźwięk ulega wzmocnieniu jak w puszce rezonansowej.
  • Prócz donośnego klangoru, w kontaktach z partnerami żurawie wydają ciche dźwięki słyszalne tylko z bliska. Przypominają one buczenie i gruchanie;
  • Obserwacja zbiorowisk żurawi w jednym miejscu jest zwiastunem nadchodzącej
    zimy i przygotowaniem ptaków do jesiennej wędrówki.To charakterystyczne zachowanie obserwujemy zwykle dopiero w październiku, kiedy to żurawie  zbierają się na tzw. zlotowiskach. Zlotowiska liczą czasami po kilka tysięcy ptaków. Na tych zebraniach żurawie z różnych rodzin tańczą, nawołują się i łączą w pary na długie lata.
Skomentuj na Facebooku / Zobacz komentarze »
Zobacz popularne artykuły:
 

Mirosław Okoński potrzebuje pomocy

19 Kwietnia 2019 godz. 18:45 Art
 

Ostatnie sukcesy uczniów koszalińskiej szkoły muzycznej

11 Kwietnia 2019 godz. 13:04 Ekoszalin z mat. informacyjnych
Julia Chojnacka zajęła I miejsce w IV Paris International Music Competition – to największe choć nie jedyne osiągnięcie uczniów koszalińskiej szkoły na przełomie ostatnich tygodni. Julia Chojnacka wzięła udział w marcowej edycji Międzynarodowego Konkursu - IV Paris Internationale Music Competition 2019. Decyzją Jury otrzymała I miejsce w kategorii B (skrzypce) dla dzieci od 11 do 13 lat. Julia jest uczennicą klasy V OSM I st. Uczy się pod kierunkiem mgr Olgi Borowskiej, a akompaniowała jej mgr Magdalena Bortnowska.   Publiczność zgromadzona na koncercie laureatów XI Wiosennego Konkursu Gitarowego w Szczecinie, organizowanym przez tamtejszą OSM I st w dniach 5-6.04.2019 r., była świadkiem kolejnego sukcesu klasy gitary koszalińskiej szkoły muzycznej. Tym razem Jaśmina Kozłowska, z klasy drugiej OSM I st w Koszalinie, ucząca się pod kierunkiem pani Wioletty Zatryb zdobyła drugą nagrodę ex aequo w grupie osiemnastu najmłodszych uczestników tego konkursu, którzy przyjechali m.in. z Poznania, Piły, Szczecina, Goleniowa, Jarocina, Słubic. Oceniani oni byli przez szacowne jury, w skład którego weszli dr hab. Marek Nosal, prof. oświaty Marek Zieliński i znana kompozytorka tworząca na gitarę - Tatiana Stachak. To pierwsze zmagania Jaśminy na tego typu imprezie, tym bardziej gratulujemy tego sukcesu.    30 marca 2019r. odbył się IV Konkurs Altówkowy „ Etiuda” organizowany przez OSM I i II st. im. F. Nowowiejskiego w Gdańsku. Wzięli w nim udział altowioliści m.in. z Elbląga, Torunia, Poznania, Szczecina, Gdyni, Gdańska. W IV grupie wiekowej Jury przyznało : I miejsce Hannie Gładysz, II miejsce Janowi Łaznowskiemu i III miejsce Barbarze Pydzie.  Wszyscy są uczniami koszalińskiej szkoły muzycznej w klasie altówki mgr Jolanty Libickiej.   Wyróżnienie altowiolisty Igora Rudnickiego w Międzynarodowym Konkursie Instrumentów Smyczkowych w Elblągu. Ten prestiżowy konkurs odbył się w dn. 4 – 7 kwietnia 2019 roku w Zespole Państwowych Szkół Muzycznych w Elblągu. Jest on objęty patronatem i rekomendowany przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, a występy uczestników  oceniało Jury powołane przez Dyrektora CEA. Konkurs skierowany był do uczniów klas skrzypiec, altówki, wiolonczeli i kontrabasu szkół muzycznych II stopnia i miał formę jednoetapową. Przesłuchania odbywały się w dwóch grupach wiekowych. Igor Rudnicki (V OSM II st.) z klasy altówki mgr Jolanty Libickiej otrzymał w grupie II- wyróżnienie I stopnia.  Igorowi podczas konkursu towarzyszyła pianistka mgr Dorota Kuryło.    ...
 

Dni Koszalina 2019: Program

18 Kwietnia 2019 godz. 7:15 Ala za CK 105 Koszalin
Przed nami Dni Koszalina. Koncert „Lato na Maxxx'a” - Grzegorz Hyży | Zespół Bednarek | Kalwi & Remi to główne atrakcje tegorocznych dni upamiętniających nadanie miastu w 1266 roku praw miejskich. To czas zabawy i poznawania historii Koszalina. Poniżej znajdziecie Państwo informacje co i gdzie będzie na Was czekało w trakcie tegorocznych Dni Miasta! 23 maja (czwartek)godz. 18:00Otwarcie wystawy ,,Niebezpieczne zabawy”  Henryka Cześnika z udziałem artystyBałtycka Galeria Sztuki, CK105Organizator: Centrum Kultury 105 w Koszalinie24 maja (piątek)godz. 10:00-15:00Oprowadzanie po wystawie ,,Pradzieje Pomorza” godz. 17:00,,Spacer Śladami koszalińskich masonów” Muzeum w KoszalinieOrganizator: Muzeum w Koszaliniegodz. 10:00-18:00,,Żywa Biblioteka” Budynek główny Koszalińskiej Biblioteki PublicznejOrganizator: KBPgodz. 11:00INAUGURACJA DNI KOSZALINADzień Godności Osób z NiepełnosprawnościąIntelektualnąRynek StaromiejskiOrganizator: Polskie Stowarzyszenie na rzecz Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną Koło w Koszalinie ,Centrum Kultury 105 w Koszalinieod godz. 11:00Dzień Zdrowia i urody PWSZ w KoszalinieBudynek PWSZ od godz.11:00Ul. Piastowska od godz.18:00Organizator: PWSZgodz. 16:00-18:00Ulica BarwUl. Bogusława IIOrganizator: Pałac Młodzieżygodz. 18:30Koncert ,,Młodzi wirtuozi” Filharmonia KoszalińskaOrganizator: Filharmonia Koszalińska    godz. 20:00Silent DiscoParking przy AmfiteatrzeOrganizator: Centrum Kultury 105 w Koszalinie24-26 maja (piątek-niedziela)24 maja - godz. 16:00-21:0025-26 maja - godz. 12:00-21:00Festiwal Smaków FoodtruckówParking przy AmfiteatrzeOrganizator: Centrum Kultury 105 w Koszalinie25 maja (sobota)godz. 8:30-16:00Wyścigi Rowerowe MTBGóra ChełmskaOrganizator: Fundacja Nauka dla ŚrodowiskaCentrum Kultury 105 w Koszalinie godz. 10:00-14:00Oprowadzanie po wystawie stałej w Zagrodzie Jamneńskiej,,Jamno w Twoim kadrze” plener fotograficznyZagroda Jamneńska, ul. Jamneńska 24 Organizator: Muzeum w Koszalinie godz. 10:00-15:00W Samo Południe ,,Odkrywamy historię Koszalina- klasztor cysterek”  ,,Bitwy i dowódcy”  mini wystawa złożona zplanszowych gier strategicznychOprowadzanie po wystawie stałej ,,Koszalin od średniowiecza do współczesności” Historia obrazu...Muzeum w KoszalinieOrganizator: Muzeum w Koszalinie  od godz. 11:00Dzień Zdrowia i urody PWSZ w KoszalinieParking przy AmfiteatrzeOrganizator: PWSZgodz. 12:00Malarstwo Ścienne pod Mostami KoszalinaPrzejścia podziemne pod ul. Zwycięstwa i ul. MłyńskąOrganizator: Pałac Młodzieżygodz. 12:00-14:00Talent show w wykonaniu zespołów z CK105Sala widowiskowa CK105Organizator: Centrum Kultury 105 w Koszalinie godz. 12:00-17:00Dzień motoryzacyjnyParking przy AmfiteatrzeOrganizator: Centrum Kultury 105 w Koszaliniegodz. 12:00-17:00Miasteczko RycerskiePark im. Książąt Pomorskich, w pobliżu saligimnastycznej Zespołu Szkół nr 2 przy ul. JednościOrganizator: Centrum Kultury 105 w Koszalinie   godz. 14:00-15:30Bieg KolorówPark im. Książąt Pomorskich, okoliceFilharmonii Koszalińskiej, ul. PiastowskaOrganizator: Centrum Kultury 105 w Koszalinieod godz. 16:00Bieg WenedówStart: ul. PiastowskaOrganizator: TKKF Koszalingodz. 19:00-21:00Koncert GooseBumpsParking przy AmfiteatrzeOrganizator: Centrum Kultury 105 w Koszalinie26 maja (niedziela)godz. 17:00Tort dla mieszkańców KoszalinaRynek StaromiejskiOrganizator: Urząd Miejski w KoszalinieCentrum Kultury 105 w Koszalinie  godz. 17:30-22:00Koncert ,,Lato na Maxxxa” :Grzegorz Hyży, Bednarek, Kalwi i RemiRynek StaromiejskiOrganizator: Centrum Kultury 105 w Koszaliniegodz. 17:30-22:00Słodki Wawel TruckRynek StaromiejskiOrganizator: Centrum Kultury 105 w Koszalinie27 maja (poniedziałek)godz. 17:30Otwarcie wystawy „Artyści Miastu” Galeria Ratusz piętro IIOrganizator: ZPAP Okręg Koszalin-Słupsk               IMPREZY TOWARZYSZĄCE28 maja (wtorek)godz. 19:00Teatr ,,Rozwiń Skrzydła” Spektakl: ,,Kim jesteś człowieku ... ” odbędzie się w Club105, ul. Zwycięstwa 105 Współorganizatorzy: Stowarzyszenie Osób Niepełnosprawnychich Rodzin i Przyjaciół "PRZYSTAŃ",Urząd Miejski w Koszalinie,Teatr Propozycji "Dialog" w Koszalinie,Muzeum w Koszalinie, Centrum Kultury 105 w Koszalinie 8 czerwca (sobota)godz. 10:00-14:00VII Piknik Naukowy Wydziału Technologiii Edukacji Politechniki Koszalińskiej Kampus przy ul. Sniadeckich 2Organizator: Politechnika Koszalińska ...
 

Raport RIO: Żadna z gmin województwa nie jest zadłużona w instytucjach finansowych, które nie są bankami

23 Kwietnia 2019 godz. 17:45 Ala za ZUW Szczecin
Koszalin zajął pierwsze miejsce w kategorii miast na prawach powiatu w kategorii dochodów z tytułu otrzymanych środków europejskich w latach 2014-2018 w przeliczeniu na 1 mieszkańca. Joachim Brudziński, minister spraw wewnętrznych i administracji "dał ciała". Dziś w Szczecinie urzędnicy pokazali wyniki finansowe gmin za ubiegły rok. W klasyfikacji ujęto 48 gmin wiejskich, 55 gmin wiejsko-miejskich, 8 gmin miejskich, 3+1 miasta na prawach powiatu oraz 18 powiatów ziemskich. Zestawienie informacji finansowej dot. samorządów zachodniopomorskich za 2018 r., przygotowane przez Regionalną Izbę Obrachunkową było tematem dzisiejszej konferencji prasowej wojewody zachodniopomorskiego Tomasza Hinca i prezesa RIO Bogusława Staszewskiego. Koszalin znalazł się obok Szczecina, Świnoujścia i Województwa Zachodniopomorskiego w gronie miast na prawach powiatu oraz samorządu. Budżet Koszalina w ubiegłym roku co prawda zanotował ujemny udział dochodów własnych w dochodach ogółem (-1,92%), ale za to uzyskał najwyższą suma dochodów z tyt. otrzymanych środków europejskich w latach 2014-2018 w przeliczeniu na 1 mieszkańca. Kwota ta wyniosła 1370,23 zł. Dla porównania dodajmy, że Szczecin uzyskał kwotę 1314,29 zł, a Świnoujście 867,11 zł. Wśród gmin wiejskich na pierwsze miejsce z drugiego awansował Kołobrzeg. Największy awans, o trzynaście pozycji, zaliczyła gmina Manowo, która znalazła się na pozycji jedenastej. Największy spadek: gmina Brzeźno. Spadła o dwadzieścia dziewięć pozycji, na miejsce czterdzieste trzecie. Liderem wśród gmin miejsko-wiejskich jest Mielno, wśród gmin miejskich - Kołobrzeg, wśród powiatów ziemskich - gryfiński. - Sytuacja finansowa gmin w województwie zachodniopomorskim jest niezła, lepsza niż wcześniej, dzięki radykalnym działaniom nadzorczym oraz staranności samych gmin - przekonywał podczas spotkania z dziennikarzami  Bogusław Staszewski, prezes Regionalnej Izby Obrachunkowej w Szczecinie.   Urzędnicy tworząc raport wzięli pod uwagę udział dochodów własnych w dochodach ogółem, relację  nadwyżki operacyjnej do dochodów, udział wydatków inwestycyjnych, relację zobowiązań do dochodów, obciążenie wydatków bieżących wydatkami na wynagrodzenia i pochodne od wynagrodzeń oraz wskaźnik bezrobocia. Głównym celem tych informacji to zwiększenie przejrzystości finansów publicznych.   Biuro prasowe ZUW Szczecin zapowiadało, że na konferencji pojawi się minister spraw wewnętrznych i administracji Joachim Brudziński. Polityka jednak nie dotarł, a na Twitterze pojawiło się takie wyjaśnienie:   Pełen raport znajduje się  tu....