Zakład Karny w Koszalinie został formalnie zniesiony w 2021 roku. Zgodnie z komunikatem Służby Więziennej, od 1 grudnia 2021 roku dotychczasowa jednostka stała się Oddziałem Zewnętrznym Aresztu Śledczego w Koszalinie. Nie oznaczało to jednak całkowitego zamknięcia więzienia ani zakończenia działalności penitencjarnej przy ul. Strefowej. Zmienił się przede wszystkim status administracyjny placówki oraz sposób jej funkcjonowania.

W praktyce miejsce pozostało jednostką więzienną, ale działało jako oddział zewnętrzny typu półotwartego. Jak wynika z opisu Służby Więziennej, w koszalińskim oddziale przebywali m.in. skazani mężczyźni odbywający karę po raz pierwszy oraz recydywiści penitencjarni. Jednostka prowadziła także działania resocjalizacyjne, programy readaptacyjne, zajęcia kulturalno-oświatowe, opiekę medyczną oraz aktywizację zawodową osadzonych.
Teraz temat wraca. Ministerstwo Sprawiedliwości opublikowało zarządzenie z 26 maja 2026 roku w sprawie zniesienia Oddziału Zewnętrznego w Koszalinie Aresztu Śledczego w Koszalinie. Dokument wskazuje, że dotychczasowa struktura organizacyjna ma ulec zmianie, co otwiera drogę do przywrócenia Koszalinowi samodzielnej jednostki penitencjarnej.
Powrót Zakładu Karnego oznaczałby dla Koszalina odzyskanie instytucji, która przez lata była ważnym elementem administracyjnej mapy miasta. Zmiana ma znaczenie nie tylko organizacyjne dla Służby Więziennej, ale również symboliczne i lokalne. Likwidacja zakładu w 2021 roku była odbierana przez część środowisk jako osłabienie roli Koszalina w strukturach państwowych. Teraz, po kilku latach, pojawia się szansa na odwrócenie tej decyzji.
Warto podkreślić, że wcześniejsza reorganizacja nie polegała na fizycznym zamknięciu obiektu, lecz na jego przekształceniu. Placówka nadal funkcjonowała, przyjmowała osadzonych i realizowała zadania penitencjarne, ale już jako oddział zewnętrzny podlegający Aresztowi Śledczemu w Koszalinie. Zmiana statusu wpływała więc przede wszystkim na strukturę zarządzania i formalną pozycję jednostki.
Historycznie była to część szerszych zmian organizacyjnych w więziennictwie, w ramach których część zakładów karnych i aresztów śledczych przekształcano w oddziały zewnętrzne. W przypadku Koszalina oficjalny komunikat Służby Więziennej z 2021 roku wskazywał właśnie na taki kierunek reorganizacji. Jej przyczyny miały charakter przede wszystkim organizacyjny i funkcjonalny: chodziło o dostosowanie struktury do potrzeb systemu penitencjarnego, lepsze wykorzystanie infrastruktury oraz zachowanie funkcji resocjalizacyjnych w formule półotwartej.
Obecnie na szczegółowe informacje dotyczące terminu, zakresu zmian i ostatecznego kształtu jednostki trzeba będzie jeszcze poczekać. Już sama zapowiedź powrotu Zakładu Karnego do Koszalina jest jednak istotnym sygnałem, że miasto może odzyskać samodzielną placówkę penitencjarną.
Dla Koszalina to powrót tematu, który od 2021 roku pozostawał jednym z przykładów zmian w strukturze instytucji publicznych działających w mieście. Jeśli proces zostanie sfinalizowany, będzie to nie tylko korekta organizacyjna, ale także przywrócenie jednostce przy ul. Strefowej statusu, który przez lata kojarzony był z Koszalinem.